Trước khi có Internet, để đối mặt
với những khó khăn về cách thức huy động năng lực tập thể, con người chỉ
có hai sự lựa chọn để hoạt động có hiệu quả. Đó là tạo ra một thị
trường hoặc xây dựng một bộ máy quản lý cồng kềnh.
 |
Với ứng dụng của Web, chúng ta vượt qua được những hạn chế của bộ máy hành chính cồng kềnh bấy lâu
Nguồn: monash.edu.au
|
Thị
trường rất thành công trong việc giải phóng sự sáng tạo và say mê, thể
hiện trong những hình ảnh sôi sục điên cuồng của sàn giao dịch Phố
Wall[1] hay những cuộc tranh cãi nảy lửa ở các khu chợ Ả Rập - tuy nhiên
chúng chưa giải quyết tốt các nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp
cao.
Một thị trường sẽ không bao giờ sản xuất được chiếc A380[2] (một sản phẩm mà đến Airbus cũng thấy là khó làm).
Mặt
khác, các bộ máy quản lý hành chính được phát minh ra để tập hợp khả
năng của con người và những mô hình quản lý hiện đại có thể tạo ra những
sản phẩm mà các Pharaohs (những người đã xây dựng kim tự tháp) cũng
phải kinh ngạc.
Như
những nạn nhân của thói quan liêu, chế độ lãnh đạo thiển cận và sự trì
trệ của tổ chức đều biết, những bộ máy quản lý hành chính thường không
làm tốt nhiệm vụ tổng hợp năng lực của con người...
Trong cơ chế của Management 1.0, sự sáng tạo về tác dụng liên kết và thích nghi luôn luôn bị coi nhẹ.
Với
những cơ chế quản lý như vậy, các cá nhân có suy nghĩ táo bạo luôn bị
coi là những kẻ ba hoa; những người có khả năng sáng tạo mạnh mẽ thì bị
phớt lờ và bị coi như những kẻ mơ mộng hão huyền; và bất kỳ ai có lòng
đam mê chân thành đều bị nhìn nhận như một người hoang tưởng.
 |
Internet hứa hẹn tạo nên
những cách tân lớn trong lĩnh vực quản lý
Nguồn: bizengine.com.sg
|
Đó
là những điều không hề ngạc nhiên chút nào khi hầu hết các tổ chức lớn
ít năng động, thiếu sáng tạo, khó có khả năng thích nghi và ít tính nhân
văn hơn đối với những nhân viên của họ.
Nhưng
giờ đây, nhờ sức mạnh của ứng dụng Web, chúng ta có cơ hội vượt qua sự
thỏa hiệp của các hệ thống thứ bậc trong bộ máy hành chính chống lại thị
trường đã từng hành hạ con người bấy lâu nay. (Xem hình 2)
Cuối
cùng, ứng dụng Web cho phép chúng ta tránh được việc phải chọn lựa và
trả giá giữa việc một thành tố của một công ty lớn, với việc gìn giữ
được những đặc tính nhân văn của chúng ta, giữa sự sáng tạo mạnh mẽ với
hiệu quả công việc cao; giữa việc làm những điều ta thích với việc làm
những việc để lấy số lượng thay vì chất lượng.
Tuy
nhiên, trong thời kỳ chín muồi, ứng dụng Web đã đem lại cho chúng ta lý
do thực sự để tin rằng những niềm tin như vậy không hoàn toàn là quá
ngây thơ.
 |
Hình 2: Thị trường, hệ thống thứ bậc trong các
bộ máy hành chính và mạng lưới
|
Giống
như một thị trường chứng khoán, ứng dụng Web cho phép các cá nhân “buôn
bán chính tài khoản của họ”, trở thành những nhân viên tự do trong nền
kinh tế toàn cầu.
Tuy
nhiên, điểm không giống với thị trường chứng khoán là ứng dụng Web cho
phép các cá nhân có thể hợp tác trong mọi điều kiện thời gian và không
gian để tạo nên những hệ thống khổng lồ và phức tạp, ví dụ như một hệ
điều hành máy tính.
Web
cũng có những hệ thống cấp bậc giống như các bộ máy quản lý hành chính,
nơi mà một số người có quyền lực cao hơn những người khác.
Tuy
nhiên, không giống bộ máy quản lý, nơi mà trọng lượng của tiếng nói là
sản phẩm của giấy chứng nhận hay chức tước, ảnh hưởng trên Web là tiêu
chuẩn để đánh giá giá trị mà một người thực sự mang lại cho cộng đồng
rộng lớn.
Nếu chúng ta
có đầu óc cộng thêm một chút can đảm, ứng dụng Web hoàn toàn có thể giúp
chúng ta chữa khỏi những căn bệnh đã ăn sâu vào gốc rễ của các mô hình
quản lý hành chính vẫn được sử dụng từ trước tới nay.